‘Ik wil het goede doen, en ik geloof dat dit kan bij BP’

Translating…

De wereld heeft meer energie nodig, en dus meer olie. Dat was de gebruikelijke boodschap die olie- en gasconcern BP verkondigde in zijn jaarlijkse Energy Outlook, een scenariostudie over de wereldwijde energievoorziening. „Ik denk dat de wereld zich de komende twintig jaar enorm blijft ontwikkelen door olie en gas”, zei hoofdeconoom Spencer Dale van het Britse concernvorig jaar maart nogtegen persbureau Reuters.

Anderhalf jaar later is de wereld van BP veranderd. Begin dit jaar trad Bernard Looney als topman aan, en directontvouwde hij een ambitieuze klimaatstrategie voor 2050.

Twee weken erna begon de coronacrisis, waardoor de vraag naar olie instortte. De beurswaarde van BP halveerde sinds begin dit jaar, en dat is typerend voor de sector. Maar toen BP in augustus een kwartaalverlies van 17 miljard dollar presenteerde, deed het iets wat geen ander oliebedrijf had laten zien. Het kondigde aan zijn olie- en gasproductie te verminderen. In 2030 pompt BP 40 procent minder olie en gas op dan nu.

Het wereldbeeld van het bedrijf verandert mee, blijkt uit de jongste editie van de Energy Outlookdie vorige week verscheen. BP werkt nu met drie hoofdscenario’s:business as usualwaarbij de CO2-uitstoot ongeveer gelijkblijft, en twee klimaatvriendelijke toekomstbeelden. Geen „enorme” maatschappelijke ontwikkeling dus door fossiele brandstof. Integendeel: voor het eerst houdt het rapport expliciet rekening met minder groei van de wereldeconomie door klimaatverandering.

In een video-interview benadrukt hoofdeconoom Dale vanuit het hoofdkantoor in Londen juist dat BP géén ommezwaai heeft gemaakt. „Het leek me vorig jaar ook al niet waarschijnlijk dat we de weg op zouden gaan van meer energie, meer CO2-uitstoot in de komende twintig, dertig jaar.”

BP wordt nu geprezen om zijn klimaatbeleid. Maar vorig jaar overgoten halfnaakte activisten zich in Londen met zwarte vloeistof omdat ze boos waren op BP. Hoe voelde u zich daarbij?

„Eerst één algemeen punt. De strategie van BP heeft zich sterk ontwikkeld en er zijn zeker dingen anders, met name door Covid, maar ik denk niet dat het een radicale verandering is.

„U stelt een persoonlijke vraag. Ik heb hiervoor 25 jaar in de publieke sector gewerkt, ik was centrale bankier. Al die tijd werd ik gedreven door de wens het goede te doen, en ik was niet naar BP gegaan als ik niet dacht dat ik daar ook het goede kon doen.

„BP’s strategie kan een grote invloed hebben op misschien wel het belangrijkste probleem in de wereld: klimaatverandering. Ik ben hier nu zes jaar, en ik ik zag BP steeds beter omgaan met klimaatverandering. Ik heb mezelf al die tijd in de spiegel kunnen aankijken.”

Toch is die geleidelijke transitie pas dit jaar zichtbaar geworden in de Outlook. Wat het meeste aandacht trok: in BP’s kernscenario is 2019 het jaar waarin de wereld de meeste olie heeft gebruikt. ‘Peak oil demand’is gepasseerd.

„Ja, vanwege Covid. Dat heeft een enorme impact op de olievraag. Die veert weer op, maar niet tot het niveau van vóór corona. Maar eigenlijk denk ik niet dat het veel uitmaakt.”

Hoezo niet? De energiewereld praat al decennia over ‘peak oil’.

„Het is alleen een makkelijke krantenkop. Of de olievraag nou piekt of niet, het is heel waarschijnlijk dat olie de komende vijftien, twintig jaar belangrijk blijft in het energiesysteem.”

In de Outlook zijn meer grote verschuivingen. Van ‘netto nul’ CO2-uitstoot in 2050 was eerst geen sprake. Blijkbaar vond BP dat toen niet denkbaar, en nu wel.

Sinds de vorige editie, anderhalf jaar geleden, hebben steeds meer landen zich ingesteld op netto nul. Wij zeggen niet dat het gebeurt – ik kan de toekomst niet voorspellen. Onze scenario’s laten zien wat de uitkomsten kúnnen zijn. Het ene uiterste isbusiness as usual: de CO2-uitstoot daalt nauwelijks. Het andere is netto nul in 2050.”

Toch voorzag BP vorig jaar niet dat het kán gebeuren. Waarom nu wel? Alleen de EU richt zich op klimaatneutraliteit in 2050. China kondigde deze week aan dat het naar netto nul wil in 2060, en de VS hebben nog helemaal geen strategie.

„ Onze strategie staat in het kader van netto nul in 2050 omdat dit past bij het meer ambitieuze doel van het klimaatakkoord van Parijs. Dat China zich uitspreekt over netto nul in 2060, vond ik het belangrijkste nieuws van deze week. Het is voor het eerst dat China zich zo’n klimaatdoel stelt. Ik weet het, 2060 is geen 2050 en mijn China-specialisten zullen me zeggen dat ik de kleine lettertjes moet lezen. Maar mijn gevoel is: China zegt dit alleen als het dit doel zeer serieus neemt.”

Wat moet er in de wereld gebeuren om de CO2-uitstoot in 2050 naar netto nul te brengen?

„Beleidsmatig is een significante prijs voor CO2-uitstoot van belang. Wij gaan in onze duurzame scenario’s uit van 100 dollar [86 euro] per ton in de ontwikkelde wereld in 2030, en 200 dollar per ton in 2040. Ook moeten andere regels veel strenger worden, zoals voor energiebesparing.

„Daarnaast is een grote verschuiving in maatschappelijke voorkeuren nodig. Er zitten economische en politieke grenzen aan de snelheid waarmee overheden een energietransitie kunnen doorvoeren, als de samenleving het niet wil. Ik kies voor een elektrische auto omdat ik daarin wíl rijden. Wij burgers kiezen ervoor of we bezwaar aantekenen tegen die windmolen in onze gemeente, of niet.”

Lees ook dit onderoeksverhaal:Maakt u zich geen zorgen. Maar er komen wel windmolens achter uw huis

„Ook zijn ingrepen nodig in de energievoorziening. In ieder geval moet je alle elektriciteit CO2-vrij opwekken, en alles elektrificeren wat je kunt. Dan houd je de dingen over die lastig te elektrificeren zijn, zoals hoge temperaturen in de industrie, en langeafstandstransport. Dan heb je waterstof nodig, bio-energie, en aardgas met ondergrondse CO2-opslag. Als je tien experts vraagt, zullen ze allemaal diezelfde puzzelstukjes noemen.”

Behalve het enige wat u niet noemt: kernenergie. Daarover lopen de meningen sterk uiteen.

„Inderdaad. In ons centrale toekomstscenario [waarin de CO2-uitstoot tot 2050 met driekwart afneemt] speelt kernenergie een rol, maar geen grote rol. De inzet verdubbelt.

„Toen we met dezeOutlookbegonnen, zei ik tegen mijn team: ik wil ook een casestudy met een veel grotere rol voor kernenergie. Na een paar weken kwam m’n team met lege handen terug: Spencer, zeiden ze, dat kunnen we niet.

„Om kernenergie een heel grote rol te laten spelen, moet het elektriciteit uit wind en zon wegconcurreren. Maar wind en zon zijn overal beschikbaar, de kosten dalen snel, terwijl die van kernenergie stijgen. We moeten kernenergie niet vergeten, maar een belangrijke rol ervoor is op dit moment onwaarschijnlijk.”

BP zal in 2030 40 procent minder olie en gas oppompen. Dat leverde lof op, maar BP krijgt ook kritiek – op het belang in het Russische Rosneft bijvoorbeeld. Dat is goed voor 29 procent van de CO2-uitstoot van het concern, maar de olie- en gasproductie van Rosneft telt niet mee voor de eigen klimaatdoelen van BP.

„Wij kunnen Rosneft niet sturen. Maar hier zit Bernard [Looney] veel dichter op dan ik.”

BP-directielid Giulia Chierchia noemde Rosneft vorige week „een belangrijke strategische partner”, en zei dat BP Rosnefts inspanningen om de uitstoot te beperken „erkent en ondersteunt”.

Chierchia zei ook dat de CO2-uitstoot van alle producten die BP verkoopt tot 2030 nog groeit. Hoe past dat bij nul uitstoot in 2050?

„Ook in ons middenscenario blijft in opkomende landen, zoals in Azië, de olievraag groeien. Daar kunnen veel meer mensen zich straks een motorfiets of auto permitteren. Het gaat om miljarden mensen in landen met energiearmoede. We kunnen hun niet de voordelen ontzeggen die wij wel genieten.”

Lees ook:Van de oliesector wordt meer verwacht dan klimaatdoelen

Toch krijgt u kritiek: BP pompt zelf minder olie en gas op, maar blijft andermans producten verkopen, bijvoorbeeld benzine van andere bedrijven.

„Ook die producten willen we verduurzamen. En als elk olie- en gasbedrijf zijn eigen productie CO2-neutraal zou maken, zoals wij, dan zou het niet uitmaken wie wat verkoopt.

„Ik begrijp niet waarom juist wíj die kritiek krijgen. Veel oliebedrijven zeggen alleen dat ze de CO2-intensiteit van hun producten verminderen [per liter worden ze schoner, simpel gezegd]. Die hebben geen doelstelling voor hun absolute uitstoot.”

Zoals Shell.

„Zoals veel bedrijven.”

Uw aandeelhouders belonen de nieuwe strategie van BP nog niet. De klimaatvoorlopers in de olie-industrie doen het net zo slecht op de beurs als de Amerikaanse achterblijvers.

„Ik zoek naar de eerste tekenen in de ruis, maar het is waar.From excitement to execution, zei Bernard hierover. Iedereen wacht af of we de mooie plannen ook waarmaken.”

Tijdens de presentatie van de Outlook mochten kijkers kiezen welk toekomstscenario zij het meest waarschijnlijk vonden. Wat opviel: ‘business as usual’ werd met 16 procent het minst gekozen. Is ‘zoals vroeger’ nog wel normaal?

„Ik vond dat fascinerend. Blijkbaar vinden veel mensen het onwaarschijnlijk dat de wereld dit nog dertig jaar volhoudt. Maar liefst 30 procent van de toeschouwers dacht dat zelfs een ander scenario werkelijkheid zou worden: een extra scenario dat wij ‘delayed and disorderly’ [vertraagd en wanordelijk] noemen.

„Hoe langer de wereld doorgaat op dit niet-duurzame pad, des te hoger wordt de maatschappelijke druk. Dan komt de ommezwaai later alsnog, maar tegen veel hogere kosten, waarbij energie gerantsoeneerd wordt. Ik denk dan aan een citaat van de Amerikaanse econoom Herbert Stein: „Als iets niet voor altijd door kan gaan, zal het stoppen.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 26 september 2020

Een versie van dit artikel verscheen ook in nrc.next van 26 september 2020

Lees Verder

Plaats een reactie